Voedingsstoffentekorten bij planten

Vorige artikel
Volgende artikel

In jouw lichaam is het van het grootste belang dat alle voedingsstoffen niet alleen aanwezig zijn, maar ook in de juiste hoeveelheden en verhoudingen. Dit geldt onverminderd voor de bodem. Er zijn duizenden verbanden gevonden tussen voedingsstoffen. Als de deze verhoudingen niet kloppen kun je allerlei problemen verwachten. Op zich is de natuur prima in staat om deze verhoudingen te herstellen, en dat gebeurt ook wel gedurende de successie, maar zoveel geduld hebben we meestal niet. Gelukkig hoeven we niet al die verhoudingen te herstellen, want dat is gewoonweg te complex. Het bodemleven kan dat veel beter. Onze taak is voornamelijk ervoor zorgen dat het bodemleven te eten heeft. Samen met pioniersplanten zorgen zij ervoor dat de verhoudingen weer op orde komen.

Planten kunnen tekorten hebben aan bepaalde voedingsstoffen, maar dat zegt niets over de aan- of afwezigheid van diezelfde voedingsstoffen in de bodem Het gaat om de opneembaarheid. Zo kan een plant in het voorjaar een tekort hebben aan fosfor, terwijl er zat in de bodem zit. De bladeren van de plant kunnen dan paars/rood verkleuren. Zodra  het bodemleven weer actief wordt, verdwijnt de verkleuring gewoon weer. Zo kan een teveel aan kalium voor een magnesiumgebrek zorgen bij de plant (en calcium en boor). Maar een teveel aan magnesium zorgt óók voor een slechte opneembaarheid en een tekort ook! En als de verhouding tussen calcium en magnesium niet goed is, gebeurt hetzelfde. Een teveel aan stikstof verdringt allerlei voedingsstoffen, zoals kalium en koper en andere sporenelementen.

Het klinkt allemaal om wanhopig van de worden, maar als de verhouding tussen calcium en magnesium ongeveer 10:1 is (en niet onder de 7:1), valt de rest ook makkelijker op zijn plaats omdat het bodemleven dan goed kan functioneren. Mits je bodem met rust laat en de pioniersplanten hun werk laat doen.

Veel mensen gebruiken kalk om de pH te verhogen. Dit zou je nooit moeten doen. Niet dat het niet werkt, want de pH gaat inderdaad omhoog, maar dit gaat zo snel dat dit zeer schadelijk is voor het bodemleven. Bovendien kun je er de calcium-magnesiumverhouding mee verstoren. Als je calcium wilt toevoegen, dan kun je beter een organische bron gebruiken, die calcium is veel trager opneembaar. Voorbeelden zijn

  • paardenbloemblad,
  • echte en valse kamille,
  • kleefkruid,
  • klein hoefblad,
  • cichorei,
  • look-loof,
  • peterselie,
  • melganzevoet

en de bladeren van pioniersbomen zoals

  • linde,
  • iep,
  • es,
  • esdoorn en
  • abeel.

Maar ook verpulverde eierschalen en slakkenhuisjes zijn een trage bron van calcium.

Het linde-effect is goed omschreven. Lindebomen halen calcium omhoog en maken dat beschikbaar voor andere organismen als ze hun blaadjes laten vallen: die bevatten relatief veel calcium. Dit helpt tegen verzuring. Maar onthoud dat al het organisch materiaal calcium bevat. Het onttrekken van organisch materiaal aan de bodem, door te oogsten bijvoorbeeld, put de bodem uiteindelijk uit en zorgt voor verzuring. Het blijft van het grootste belang de kringlopen te sluiten. Dit zorgt ervoor dat het bodemleven actief kan blijven en de balans telkens weer kan herstellen.

Tekorten herkennen

Aan indicatorplanten kun je zien wat er aan de bodem schort, maar aan de platen zelf kun je zien of ze voedingsstoffen tekortkomen.

  • Stikstof: bovenste blaadjes lichtgroen, lagere blaadjes geel, onderste blaadjes geel en verschrompeld.
  • Fosfor: oudere blaadjes worden paarsachtig. Verlies van blaadjes.
  • Kalium: dode of gele plekken of vlekken ontstaan op de oudere blaadjes.
  • Calcium: nieuwe blaadjes zijn misvormd of blijven klein. Bestaande bladeren blijven groen.
  • Magnesium: onderste blaadjes worden geel vanaf de steel. Aderen blijven groen.
Hoewel het er per plant best een beetje anders uit kan zien is het kijken naar de bladeren van een plant ook een indicator. Gele blaadjes kunnen ook op een watergebrek wijzen, dus staar je niet blind hierop. In combinatie met een bodemtest en/of de waarnemingen van indicatorplanten kun je toch een hoop te weten komen.
Vorige artikel
Volgende artikel
2+