Landbouwgif, een groeiend gevaar

Vorige artikel
Volgende artikel

Het gebruik van pesticiden is gebaseerd op de illusie dat je dingen kunt bestrijden. Iedereen die een klein beetje oplet ziet echter meteen dat alles wat je bestrijdt sterker wordt.

De trend is duidelijk: als je onkruid of een plaagbeestje bestrijdt met een pesticide, zijn er altijd wel een paar die het overleven. Die zijn resistent (of resistent geworden). Omdat alle andere planten of dieren van zijn soort verdwenen zijn, zal deze zich sterk vermenigvuldigen.

Je kunt twee dingen doen: je afvragen of het misschien beter is om op de natuur te vertrouwen en te wachten tot het probleem zichzelf oplost, of zwaardere pesticiden ontwikkelen om de resistente plaag te bestrijden. De chemieconcerns kiezen voor het tweede.

Het jaarverbruik van glyfosaat (Roundup) ligt in Nederland rond de elf miljoen kilo. Glyfosaat is oorspronkelijk gepatenteerd als antibioticum en is derhalve zeer schadelijk voor het bodemleven. Volgens Friends of the Earth Europe heeft 63% van de Nederlanders glyfosaat in de urine. Maar Roundup is zeker niet het enige landbouwgif dat gebruikt wordt. Foto: 123RF

Naast resistentie is er nog een ander probleem met bestrijding: je doodt de roofdieren die het organisme in natuurlijke situaties in toom houdt. Zo zijn er boeren die gif gebruiken om muizen te doden. Die worden soms opgegeten terwijl ze vergiftigd zijn, waardoor het roofdier, een roofvogel zoals een uil bijvoorbeeld, ook doodgaat. En als er minder uilen zijn, zul je sneller een muizenplaag hebben. Dit is een open deur, maar dit geldt voor alle vormen van bestrijding.

De Nederlandse natuurverenigingen zijn jarenlang bezig geweest om de Amerikaanse vogelkers (bospest) te bestrijden, ook met Roundup. Heeft nooit geholpen. Nu duikt er spontaan een ziekte op die hem in toom gaat houden. Dit is geen opzichzelfstaand incident, dit zie je steeds weer gebeuren.

Zelfs biologische boeren gebruiken bestrijdingsmiddelen. Weliswaar mogen ze geen chemische gifstoffen gebruiken, maar de natuurlijke varianten zijn zeker niet onschadelijk. Bt (Bacillus thuringiensis) is een bacterie die de darmwand van insecten aantast, waardoor hij stopt met eten. En dat geldt zeker niet alleen voor de schadelijke soorten. Ook wordt het stomen van bodems ingezet om problemen ‘op te lossen’: het doodt bijvoorbeeld worteletende aaltjes. Maar uiteraard gaan de nuttige roofaaltjes die de schadelijke opeten ook dood.

Rotenon en pyrethrine zijn biologische insecticiden die niet meer gebruikt mogen worden in Nederland. Rotenon is tevens een piscicide: het doodt ook vissen. Toch wordt dit door boeren in het buitenland op grote schaal gebruikt. ‘Regulier’ en ‘biologisch’ is dus niet ‘Het kwaad’ versus ‘Het goede’. Er zijn ‘reguliere’ boeren die heel goed bezig zijn en biologische boeren die gewoon op industriële schaal voedsel produceren maar geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruiken en geen kunstmest. Het is niet zwart-wit, het is een glijdende schaal.

Naast biologisch, met het EKO keurmerk en het Europese keurmerk, heb je ook nog het Demeter-keurmerk voor biodynamische landbouw. Beide worden door SKAL gecontroleerd. Demeter stelt de strengste eisen, daarna EKO en daarna het Europese keurmerk.

Zowel biologische als biodynamische boeren gebruiken bestrijdingsmiddelen, wat symptoombestrijding is en duidt op een onbalans. Dat kan in de bodem zijn, of in de plant, of in het ecosysteem van de boerderij, of in de atmosfeer, maar er is ergens een onbalans.

Bestrijden van de symptomen maakt het probleem groter. Alleen een natuurlijke balans is in staat om problemen blijvend het hoofd te bieden. De uitdaging is natuurlijk dat de balans een aantal jaar op zich kan laten wachten. En binnen deze economie betekent dat waarschijnlijk je faillissement, want het gaat alleen om economische haalbaarheid. Terwijl onze enige zorg ecologische haalbaarheid zou moeten zijn.

Het steriliseren van bodems door middel van stoom of het resetten van de bodem is net als het gebruik van pesticiden absurd: het verstoort de natuurlijke balans alleen maar verder. Toch is het toegestaan in de biologische teelt. Bron
Vorige artikel
Volgende artikel
4+